Σχετικά

Στόχος του έργου είναι η διαμόρφωση μιας κοινής (common) Επιχειρησιακής Αρχιτεκτονικής (Enterprise Architecture), η οποία να καλύπτει τις ανάγκες και να τηρείται από το σύνολο των διαμορφούμενων ψηφιακών πόλεων (digital cities). 

Σύμφωνα με την (Chief Information Officer, 2001) η Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική είναι μια σημαντική γνωσιολογική βάση, η οποία περιγράφει τους στόχους (mission) μιας στρατηγικής, τις πληροφορίες και τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων, καθώς και τις διαδικασίες μετάπτωσης οι οποίες υλοποιούν νέες τεχνολογίες ως απόκριση σε αλλαγές επί των αρχικών στόχων. Με απλά λόγια, η Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική (Enterprise Architecture) είναι τα αρχιτεκτονικά σχέδια (blue prints), τα οποία περιγράφουν τις αρχές και τα πρότυπα (standards) πάνω στα οποία αναπτύσσεται μια νέα υπηρεσία ή ένα νέο προϊόν. Με την έννοια αυτή δεν θα πρέπει η Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική να ταυτίζεται με τις τεχνολογίες της πληροφορικής και επικοινωνιών. Στο σύνολο των περιπτώσεων η Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική υλοποιείται για να καθοδηγήσει τους διάφορους εμπλεκομένους (stakeholders) σε μια επιχείρηση ή σε έναν οργανισμό (πχ. διοίκηση, μηχανικούς πληροφορικής, υπεύθυνους marketing κλπ.) θέτοντας τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται κατά την ανάπτυξη νέων υποδομών και μηχανισμών, καθώς και για την αναδιοργάνωση διαδικασιών, που απαιτούνται για την υλοποίηση ενός νέου προϊόντος ή μιας νέας υπηρεσίας, αλλά και για τη διαχείριση της αλλαγής που επέρχεται σε έναν οργανισμό με την παραγωγή του νέου προϊόντος και της υπηρεσίας. Η έννοια της Επιχειρησιακής Αρχιτεκτονικής εμπνεύστηκε από το Zachman το έτος 1987 και ακολουθείται στις βέλτιστες διεθνείς στρατηγικές για την Ηλεκτρονική Κυβέρνηση και για την ψηφιακή στρατηγική. Σήμερα, η σχετική έρευνα εστιάζει στην Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική που θα επιτυγχάνει συνοχή και συνάφεια (coherency, alignment and agility) μεταξύ επιμέρους έργων που υλοποιούνται στο πλαίσιο μιας στρατηγικής (Anthopoulos, 2009). 

Από την άλλη πλευρά, οι ψηφιακές πόλεις αναπτύσσονται με διαφορετικές μορφές από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Διακρίνονται σε πόλεις-ιστοχώρους (Web Cities ή Virtual Cities) (π.χ. America on Line cities (Η.Π.Α.) και η ψηφιακή πόλη του Κιότο (Ιαπωνία)), σε πόλεις-γνωσιολογικές βάσεις (Knowledge Based Cities) (π.χ. βάση γνώσης της Κοπεγχάγης και η γνωσιολογική δημοκρατία του Blacksbourg (Σκωτία)), σε ευρυζωνικές πόλεις (Broadband Cities) (π.χ. Πεκίνο, Hull (Μεγ. Βρετανία), Άμστερνταμ κλπ.), σε δίκτυα ανθρώπων και ομάδων (Digital Democracies) (π.χ. οι Ψηφιακές Δημοκρατίες) και πόλεων (π.χ. οι Eurocities και οι Έξυπνες Κοινωνίες (Smart Communities)), σε ευφυείς πόλεις (Smart Cities) (όπως η Μάλτα και το Ντουμπάι), σε ασύρματες ευρυζωνικές πόλεις (Wireless Cities) (π.χ. Νέα Υόρκη, Σικάγο κλπ.), σε πανταχού παρούσες πόλεις (Ubiquitous Cities) (π.χ.  New Sondgo και Seoul (Ν. Κορέα) και Οσάκα (Ιαπωνία)) και σε άλλες μορφές. Μια πρωτογενής έρευνα για τις υφιστάμενες προσεγγίσεις σε ψηφιακές πόλεις, έχει αποτυπωθεί στις δημοσιεύσεις (Anthopoulos and Fitsilis, 2009 (1)) και (Anthopoulos and Fitsilis, 2009 (2)).Οι διαφορετικές προσεγγίσεις ψηφιακών πόλεων χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνολογίες, ή χρησιμοποιούν με διαφορετικούς τρόπους τις ίδιες τεχνολογίες, ώστε να επιτύχουν στους στόχους που τέθηκαν κάθε φορά. Ωστόσο, στο σύνολό τους οι ψηφιακές πόλεις αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις, όπως η απλούστευση της ζωής των πολιτών, η ανάπτυξη της τοπικής αγοράς και αγοράς εργασίας, η πρόσβαση στη γνώση κλπ. 

Σύμφωνα με την εργασία (Anthopoulos and Tsoukalas, 2005) η ψηφιακή πόλη ορίζεται ως ένα περιβάλλον τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών που εκτίνεται στα όρια μιας πόλης και στοχεύει στην αντιμετώπιση των αναγκών των πολιτών της. Οι προτεραιότητες της ψηφιακής πόλης εστιάζουν α) στη διαθεσιμότητα των ψηφιακών μέσων που απλουστεύουν τη ζωή των πολιτών, β) στο μετασχηματισμό των της τοπικής κοινωνίας σε τοπική κοινωνία της πληροφορίας, γ) στην άμεση και έμμεση συλλογή πληροφοριών από την τοπική κοινωνία με στόχο την αειφόρο ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας. Η φυσική αρχιτεκτονική που είχε προσδιοριστεί για την προσέγγιση αυτή στην ψηφιακή πόλη στην ίδια εργασία, η οποία επικαιροποιήθηκε στην εργασία (Anthopoulos and Fitsilis, 2009 (1)), είναι πολυεπίπεδη (n-tier). 

 Στις μέρες μας παρακολουθούμε ιδιαίτερα στην Ελλάδα να αναπτύσσονται πρωτοβουλίες ψηφιακών πόλεων (π.χ. Αθήνα, Τρίκαλα, Πάτρα κ.α.), παρόμοιες μεταξύ τους, οι οποίες στοχεύουν στην ανάπτυξη υποδομών και ηλεκτρονικών υπηρεσιών εντός της εμβέλειας πόλεων. Τα εν λόγω παραδείγματα αφορούν σε μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους επενδύσεις (άνω των €5 εκ.), οι οποίες είναι δύσκολο να συντηρηθούν και να διαχειριστούν. 

Σύμφωνα με την εργασία (Anthopoulos and Fitsilis, 2009 (2)) η ψηφιακή πόλη με τον τρόπο που προσδιορίστηκε και που εφαρμόστηκε στην περίπτωση των Τρικάλων, η οποία ακολουθεί την παραπάνω αρχιτεκτονική, αδυνατεί να επιβιώσει και να επιτύχει στους στόχους της. Σήμερα, η βιωσιμότητα του εν λόγω έργου ψηφιακής πόλης βασίζεται εξ’ ολοκλήρου στον προϋπολογισμό του Δήμου Τρικκαίων και στις εισφορές των πολιτών του. Η εν λόγω εργασία απέδειξε σε πρώτο βαθμό το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες περιπτώσεις ψηφιακών πόλεων. 

Στο παρόν έργο θα θεωρηθεί ως επίκεντρο της επιδιωκόμενης αρχιτεκτονικής η παραπάνω προσέγγιση στην ψηφιακή πόλη. Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται περισσότερο κοντά στην πανταχού παρούσα πόλη (Ubiquitous City) που αποτελεί το πλέον σύγχρονο μοντέλο ψηφιακής πόλης και απεικονίζει τις τάσεις της ψηφιακής πόλης του μέλλοντος. Η πανταχού παρούσα πόλη, σύμφωνα με τις εργασίες (Duk Hee Lee, 2009) και (Osaka ICT Industry, 2009) αξιοποιεί τις τεχνολογίες αιχμής πανταχού παρούσας υπολογιστικής (pervasive ή ubiquitous computing) για να απλοποιήσει τη ζωή των πολιτών, αλλά και για να προσελκύσει επενδύσεις επιχειρήσεων, σε νέους διαμορφωμένους οικισμούς πόλεων και σε περιβάλλοντα με υψηλές τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. 

Στόχος του έργου είναι να αξιοποιήσει την εμπειρία των υφιστάμενων και παρελθουσών προσεγγίσεων στις ψηφιακές πόλεις, ώστε να διαμορφωθούν κοινοί κανόνες και πρότυπα υλοποίησης και αρχές διοίκησης και διαχείρισης. Οι κανόνες αυτοί δεν θα ανατρέψουν τις διαφορετικές χρήσεις των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αλλά θα διαμορφώσουν την κοινή Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική για τις ψηφιακές πόλεις του μέλλοντος. 

Για την επίτευξη του στόχου θα χρησιμοποιηθεί η εμπειρία από την ψηφιακή πόλη των Τρικάλων, όπου εφαρμόστηκαν κανόνες που αφορούσαν στη συμμετοχή και στη συνεργασία των εμπλεκομένων μερών για την υλοποίηση της ψηφιακής πόλης. Η εμπειρία οδήγησε στη Συμμετοχική Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική (Collaborative Enterprise Architecture) και αποτυπώθηκε στην εργασία (Anthopoulos, 2008), η οποία όμως πρέπει να αναθεωρηθεί καθώς δεν έχει οδηγήσει σε βιώσιμη ψηφιακή πόλη. Η προτεινόμενη επιχειρησιακή αρχιτεκτονική θα καλείται «Βιώσιμη Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική» και θα εστιάζει στο μέγεθος και στη χρήση των υποδομών των ψηφιακών πόλεων. 

Για την αξιολόγηση της προτεινόμενης αρχιτεκτονικής θα σχεδιάσουμε ή και θα αναπτύξουμε μια κοινή φυσική αρχιτεκτονική για ψηφιακές πόλεις που θα ακολουθεί τις αρχές και τους κανόνες της. 

Η επιχειρησιακή αρχιτεκτονική θα συνδυάζεται με ένα επιχειρηματικό μοντέλο για τις ψηφιακές πόλεις, το οποίο θα επιτυγχάνει τη βιωσιμότητά τους. Έχουν δημοσιευτεί σημαντικές αντιρρήσεις ως προς τη σκοπιμότητα, την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα των ψηφιακών πόλεων, όπως του (New Millennium Research Council, 2005), όπου παρουσιάζονται στοιχεία αναφορικά με τη μη επίτευξη των στόχων των ψηφιακών πόλεων, αλλά για την αποτυχία στην επιβίωσή τους. Υπάρχουν δε αρκετά παραδείγματα αποτυχίας όπως των San Francisco και της Νέας Ορλεάνης. Με αφορμή την κριτική που ασκείται στις ψηφιακές πόλεις, αλλά και τις επερχόμενες επενδύσεις στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, το επιχειρηματικό μοντέλο θα αποτυπώνει όλους τους γνωστούς κινδύνους και την αναγκαία στόχευση για την ασφαλή βιωσιμότητα ανάλογων έργων. 

Επίσης, με σκοπό να αξιολογήσουμε περαιτέρω την προτεινόμενη επιχειρησιακή αρχιτεκτονική θα εστιάσουμε στο μέλλον, θεωρώντας τα κοινωνικά δίκτυα ως αναπόσπαστο μέρος των ψηφιακών πόλεων. Επομένως, θα σχεδιάσουμε ένα κοινωνικό δίκτυο, το οποίο θα ακολουθεί τους ίδιους κανόνες και δυνητικά θα μπορούσε να εγκατασταθεί και να λειτουργήσει σε μια ψηφιακή πόλη. Θα επιλέξουμε για αυτό τη σήμανση (tagging) και θα το αξιολογήσουμε ως προς τη δυνητική του συνεισφορά στην ψηφιακή πόλη (π.χ. θα προσφέρει location based services και τι είδους;). Ένα κοινωνικό δίκτυο σε μια ψηφιακή πόλη αποτελεί μια σημαντική πρόκληση, καθώς δεν έχει παρατηρηθεί ακόμη κάτι αντίστοιχο (παρά μόνο μη συντεταγμένα blogs), ενώ μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού περιβάλλοντος συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. 

Κάποια ενδεικτικά ερωτήματα που θα μπορούν να απαντηθούν με τη βοήθεια της προτεινόμενης αρχιτεκτονικής είναι τα ακόλουθα:

  • Οι προκλήσεις, το εύρος και οι κίνδυνοι ενός έργου ψηφιακής πόλης.
  • Το επιχειρηματικό μοντέλο για την υλοποίηση μιας βιώσιμης ψηφιακής πόλης.
  • Το μέγεθος, οι όροι και οι αρχές σύνθεσης και λειτουργίας ενός κοινωνικού δικτύου σε μια ψηφιακή πόλη.
  • Η επιλογή της κατάλληλης σήμανσης  (tags) για το κοινωνικό δίκτυο και διαδικασιών άντλησής τους (tag mining). 
  • Διαδικασίες άντλησης γνώσης για τη λήψη αποφάσεων σε ψηφιακές πόλεις.
  • Διαδικασίες στατιστικής πρόβλεψης προβλημάτων στις τοπικές κοινωνίες κ.α.

References
  1. Chief Information Officer (CIO) Council, A Practical Guide to Federal Enterprise Architecture, version 1.0, February 2001. Retrieved, July 2008 from http://www.gao.gov/bestpractices/bpeaguide.pdf
  2. Anthopoulos L., Fitsilis, P. (2009) (1) “Digital Cities: Towards Connected Citizens and Governance”. Accepted chapter for the Book “Citizens and e-Government”, on June 2009, edited by Christopher Reddick, Department of Public Administration, The University of Texas at San Antonio.
  © Copyright 2017 -- Enterprise Architecture for Digital Cities (EADIC) http://eadic.teithessaly.gr